Góry, galerie, foto, artykuły, aktualności górskie - Górska Gazeta Internetowa - www.gory.info

GGI - Górska Gazeta Internetowa











Szukaj w artykułach GGI:





NeoServer

WWW.COTG.GORY.INFO - serwis aktualności górskich
Górska Gazeta Internetowa

ISSN 1731-3724             



O górach i ludziach

VIII TOM PAMIĘTNIKA PTT

W czerwcu pojawił się w księgarniach nowy, ósmy już, tom Pamiętnika PTT, za 1999 rok. Rocznik ten wydawany jest regularnie przez Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, w nawiązaniu do ukazującego się w początkach istnienia przedwojennego Towarzystwa Tatrzańskiego Pamiętnika TT. Przeszło 410 stron wydawnictwa przynosi sporo ciekawych tekstów o szeroko pojętej tematyce górskiej.

Przeglądając rocznik można zauważyć dość konsekwentnie realizowaną koncepcję jego układu i rozpiętości zagadnieniowej. Tym razem, wstępne teksty dotyczą Tatr podziemnych w ich rozmaitych aspektach. Znaleźć tutaj można wywiad z dr Jerzym Grodzickim, jednym z najlepszych znawców tatrzańskich jaskiń i koordynatorem ich inwentaryzacji, na temat aktualnego stanu poznania świata jaskiniowego Tatr. Dwa dalsze artykuły traktują o eksploatacji podziemnych złóż tatrzańskich - tej odległej (górnictwo kruszcowe) i całkiem niedawnej (tajemnicą owiane poszukiwania uranu w latach 50.)
Tak jak poprzednie, i ten tom posiada "dział wiodący". Tym razem jest on nietypowy. Został on poświęcony nie - jak dotąd - na prezentację wybranego rejonu górskiego pod kątem ułatwienia jego eksploracji (w poprzednich tomach pojawiały się m. in. Himalaje, Pireneje, Karpaty Ukraińskie i Rumuńskie). Redaktorzy postanowili, jak piszą, trochę może podążając z modnym ostatnio prądem rozliczeń "końca wieku", zaproponować materiał dotyczący gór które są obecnie niedostępne i pewnie jeszcze długo nie będą. Mowa o Hindukuszu. Eksploracja tych gór, nazwana tu "złotym wiekiem polskiego alpinizmu", stanowiła niezwykle ważny wątek polskiej działalności wysokogórskiej. Wykształciło się tutaj i przygotowało do wysokich gór bardzo wielu alpinistów. A poza tym - tu jak nigdzie indziej Polacy uczestniczyli w odkrywaniu, w dosłownym tego słowa znaczeniu, nowych rejonów górskich, w prowadzeniu pionierskich badań naukowych. Każdy z tych wątków jest w dziale poruszany przez jeden artykuł. Jerzy Wala - jeden z najwybitniejszych światowych autorytetów w dziedzinie Hindukuszu - pisze o polskiej eksploracji jednego z masywów Hindukuszu - Zebak. Przykładem wielkiego wkładu Polaków w badania naukowe w Hindukuszu jest artykuł Ludwika Kaszowskiego na temat jego badań lodowców w Hindukuszu Munjan. Wreszcie wątek sportowo-wspinaczkowy przybliża ciekawe, zbeletryzowane opowiadanie Waldemara Betlejewskiego z wyprawy śląskiej z 1973 r., pt. śnieżny zawój.
Bogaty i zróżnicowany jest dział "Człowiek i góry". Można tu znaleźć wspominki Witolda H. Paryskiego z dawnych wypraw ratunkowych TOPR-u - jest to fragment przygotowywanych wspomnień legendarnego WHP. Dalej - ciekawe i świetnie napisane opowiadania górskie Waldemara Betlejewskiego oraz wspaniała relacja Stanisława Worwy z przejścia grani Grandes Jorasses w 1947 r., podczas pierwszej powojennej polskiej wyprawy w Alpy. Z kolei członkowie PTT dzielą się swoimi wspomnieniami i wrażeniami z wyjazdów w różne górskie zakątki Europy - w góry Skandynawii z jednej i góry Irlandii z drugiej strony. Dział prezentujący świat ludzi gór zamyka tłumaczenie opowiadania-bajki "Muzyk z krainy Oz, autorstwa Samivela - znanego, francuskiego pisarza, alpinisty i działacza ochrony przyrody.
W kolejnym dziale Pamiętnika, zatytułowanym "W kręgu kultury", otrzymujemy sporą dawkę informacji i przemyśleń dotyczących osadzonej w górach działalności artystycznej, od podhalańskiego malarstwa na szkle i rzeźby, przez wspomnienia o Rafale Malczewskim i Jerzym Harasymowiczu, poszukiwanie miejsca Tatr w twórczości i życiu Stanisława Witkiewicza, po "Ciemne Smreczyny jako źródło inspiracji artystycznej". Dział "Refleksje nad współczesnością" zdominowane są przez aktualne problemy Zakopanego i Tatr, z podsumowaniem niedawnej bulwersującej afery "Olimpiady 2006 r.".
Przedostatni dział tematyczny Pamiętnika - "Ocalić od zapomnienia" przynosi dalszą część wspomnień Macieja Mischke z działalności Klubu Wysokogórskiego Winterthur, utworzonego w czasie II wojny światowej przez polskich żołnierzy internowanych w Winterthur w Szwajcarii (jest to kontynuacja wspomnień z dwóch poprzednich tomów). Jest to tekst bardzo ciekawy, a prócz tego posiada on ogromną wartość dokumentalną, źródłową. Dalej znajdziemy m. in. opowieść Zbigniewa Jaworowskiego o spotkaniu w tuż powojennych Tatrach z partyzantami "Ognia", historię warszawskiego oddziału PTT i wspomnienie o zmarłym niedawno Witoldzie Udzieli - znanym taterniku lat 50., synu wybitnego etnografa Seweryna Udzieli.
Tom zamyka obszerna "Kronika PTT", dokumentująca działalność Towarzystwa w ciągu 1999 r. Mimo, że dotyczy ona przede wszystkim jego członków, wszystkim można polecić na przykład prezentację sylwetek nowych członków honorowych PTT - Józefa Nyki, Juliusza Preislera i Romana Reinfussa i - przede wszystkim - bardzo ciepłe, sympatyczne wspominki biograficzne poświęcone seniorom PTT - Ryszardowi W. Schrammowi (obchodzącemu w tym roku 80 urodziny) i Maciejowi Mischke, który w 1999 r. skończył 90 lat, przepełnionych górami właściwie od samego początku.
Dodatkowym urozmaiceniem tej dużej dawki tekstów jest kilka kredowych wkładek z kolorowymi zdjęciami. Nowy tom "Pamiętnika PTT" nie rozczarowuje i można z czystym sumieniem namawiać wszystkich miłośników gór do zapoznania się z nim. Zachęca do tego dodatkowo atrakcyjna, jak na takie wydawnictwo cena, kształtująca się w okolicach 20 złotych.

Michał Roniker